In de broeierige zomerhitte kijken de zusjes Leokadia en Czechna terug op hun jeugd. Samen met de andere bewoners van een bejaardenhuis vlak buiten Warschau proberen ze zich te verzoenen met een leven dat voorbij is gegleden, een lijf dat af en toe tegensputtert, en wachten ze eindeloos op kinderen die hen bijna nooit bezoeken. Maar de verhalen van de zusjes steken schril af tegen die van de anderen. Op twaalfjarige leeftijd werden Czechna en Leokadia afgevoerd naar Auschwitz, waar ze overgeleverd waren aan dokter Josef Mengele, de nazi-officier en genetisch wetenschapper die als legerarts gevangenen, voornamelijk tweelingen, martelde onder het mom van wetenschappelijk onderzoek. Op de mooie Czechna was hij bijzonder gesteld, en de zusjes overleefden het.

ISBN: 9789083616285 – Uitgeverij Koppernik – Aantal pagina’s: 264 – Literaire roman

4 van de 5 sterren – Isolde

Recensie in één zin

‘Er zijn dingen die je, hoe graag je dat ook wilt, nooit van je af kunt schudden. Dat bewijst dit boek weer eens.’

Hoofdpersonages

Het oogappeltje van dokter Josef gaat over Czechna. Ze was vroeger gevangen in Auschwitz en woont nu samen met haar zus Leokadia en veel andere oude mensen in een bejaardenhuis in Warschau. Eigenlijk wachten ze allemaal op de dood. Ze krijgen weinig tot geen bezoek, ze hebben allerlei gebreken en vooral veel herinneringen. Veel van de bewoners dementeren en ieder van hen worstelt met de zin van het bestaan.

De titel van het boek kan je heel goed op het verkeerde been zetten. Dokter Josef verwijst uiteraard naar Josef Mengele, de gevreesde kamparts van Auschwitz. Czechna en Leokadia deden zich voor als tweeling en waren slachtoffer van hem. Al had Czechna het ‘geluk’ dat Mengele haar erg mooi en bijzonder vond. Voor wat het waard was…
De herinneringen aan Auschwitz komen sporadisch voor in het boek, maar zijn huiveringwekkend. En heeft de auteur misschien een zich herhalende wereld gecreëerd…? Je kunt het boek lezen zoals je zelf wilt.
— Isolde

Sfeer

Het oogappeltje van dokter Josef is een vrij deprimerend verhaal. Dat dat geldt voor het verleden spreekt voor zich, maar de actuele wereld van de personages in het boek is evenmin vrolijk en gezellig. Dit is niet hoe je oud wilt worden.
Het is daarmee ook een confronterend boek. Een confrontatie met het verleden en met hoe de denkbeelden van mensen alles uit de hand kunnen laten lopen, maar ook een confrontatie met hoe we met onze ouderen omgaan.
— Isolde

Schrijfstijl

Het is even wennen, dit boek. Zyta Rudzka gebruikt geen aanhalingstekens, waardoor het niet altijd duidelijk is dat er iemand aan het woord is, noch wie. Ook is niet altijd duidelijk of we in het nu zitten of in een herinnering. In de loop van het boek went dat en lees je vlotter.
Het boek is heel associatief, met korte zinnen en gedachten die worden uitgesproken. Het past bij de leeftijd en situatie van de personages.
— Isolde

Passage uit het boek

‘Zo ken ik je niet. Leolka, je hebt nooit veel gesproken. Je bent niet meer bij de tijd. Sentimenteel. Meelijwekkend zelfs. Heb geen zelfmedelijden of ze vertrappen je, begrijp je? herinner je je het perron nog? Weet je nog hoe ze ons voortjoegen? Die Duitser zei dat we moesten vluchten. En we renden. Vlug, als kleine diertjes. Vlug. Vlugger. Daarom hebben we het gered. Al we ons het lot hadden aangetrokken van hen die achterbleven. Als je aan mama had gedacht. Hadden je benen je niet zo snel gedragen. Als –
Hou op. Hou op, alsjeblieft.
Nee, ik hou niet op. Ik hou niet op tot jij weer zo bent als op het perron. Een dappere meid die me als een lappenpop over het plaveisel sleepte.’

Leesvoorschrift

Voor vrouwen of mannen?

Hoe dik is de pil?

Bekijk deze visuele boekrecensies ook eens

Recensie: Keren Blenkfeld – Een liefde in Auschwitz

Recensie: Ninette Sarnes – Komt een giraf bij de dokter